内容正文:
第四章 三角恒等变换
§
!
同角三角函数的基本关系
!"#$%&'(
课标要求 核心素养
1.同角三角函数基本关系式的推导及应用.
2.同角三角函数基本关系在解题中的灵活选取及使用公式时由函数
值正、负号的选取而导致的角的范围的讨论.
通过同角三角函数式的推导及应用,重
点提升学生的数学抽象、逻辑推理、数学
运算素养.
)*+,%-.+
知识点1 同角三角函数的基本关系式
关系 符号表示 文字表示
平方关系 sin2α + cos2α = 1 同一个角α的正弦、余弦的平方和等于1
商数关系 sin αcos α = tan α 同一个角α的正弦、余弦的商等于这个角的正切
知识点2 同角三角函数基本关系式的变形公式
sin2α + cos2α = 1的变形公式有:sin2α = 1 - cos2α;cos2α = 1 - sin2α.
/012%345
●678%xJZTQË/Ûjsv
角度1 已知角的某个三角函数值,求其余三角函数值
1.(1)已知sin α = 15 ,求cos α,tan α的值;
(2)已知cos α = - 35 ,求sin α,tan α的值.
【分析】 已知角的正弦值或余弦值,求其他三角函数值,应先判断三角函数值的符
号,然后根据平方关系求出该角的正弦值或余弦值,再利用商数关系求解该角的正切值
即可.
[归纳提升]
归纳提升:
pLF{w@¿
sin α = ± 1 - cos2槡 α和
cos α = ± 1 - sin2槡 α
'?%G
(O[`
[-nB?VG[`
[-¢µBj α Óp
-.q?ÏÐj α Ó
p-.qB-?
ôâ§j9:p_e
.q-K[gVG[
`[ ÏÐj α Óp
-.qBï-?ô
â . q ù ú
E
.
"*&
〉
ABCD
1
(1)已知α是第三象限的角,cos α = - 1213,则sin α = ( )
A. 513 B. -
5
13 C.
5
12 D. -
5
12
(2)已知tan α = 2 0 < α < π( )2 ,则sin α = ( )
A.槡55 B. - 槡
2 5
5 C. -
槡5
5 D.
槡2 5
5
角度2 利用弦切互化求值
2.已知tan αtan α - 1 = 2,求下列各式的值:
(1)2sin α - 3cos α4sin α - 9cos α;
(2)2sin
2α - 3cos2α
4sin2α - 9cos2α
;
(3)4sin2α - 3sin αcos α - 5cos2α.
【分析】 所求式子都是关于sin α、cos α的分式齐次式(或可化为分式齐次式),将
其分子、分母同除以cos α的整数次幂,就把所求式子用tan α表示,因此可先由已知条
件求tan α的值,再求各式的值.
[归纳提升]
〉
ABCD
2
已知tan α = - 12 ,求下列各式的值:
(1)sin α + 2cos α;
(2)cos α - 5sin α3cos α + sin α;
(3)sin
2α - sin αcos α - 3cos2α
5sin αcos α + sin2α + 1
;
(4)2sin2α - sin αcos α + cos2α.
归纳提升:
j α -[¥?
é
sin α和cos α£
X-Z:-¥?£
X-Z:P¦Bê
ØÙÊØ
Ù
.
1̈
©Ï
asin
Ì
+ bcos
Ì
csin
Ì
+ dcos
Ì
-ê?]Ãêmt
êH'^
cos α;
Ï
asin2
Ì
+ bsin
Ì
cos
Ì
+ ccos2
Ì
dsin2
Ì
+ esin
Ì
cos
Ì
+ fcos2
Ì
-ê?]Ãêmt
êH'^
cos2α,
Ã[tA@bc0[
?zD¥
.
(2)
Ï
asin2α +
bsin α cos α + ccos2α
-m?]ÃîÕX
êH0
1
-ê?¡
Ã
1
O0
sin2α +
cos2α,bc0Ï
asin2
Ì
+ bsin
Ì
cos
Ì
+ ccos2
Ì
sin2
Ì
+ cos2
Ì
-êh
.
"*'
●67E%HTÜGj<g
3.化简下列各式:
(1)槡1 - 2sin 10°cos 10°
sin 10° - 1 - sin2槡 10°
;
(2) sin α1 - cos α·
tan α - sin α
tan α + sin槡 α.
【分析】 (1)把二次根式中的被开方式化为完全平方式.
(2)切化弦,将式子统一成正弦、余弦的表达式,再进一步化简.
[归纳提升]
〉
ABCD
3
化简cos α 1 + sin α1 - sin槡α + sin α 1 + cos α1 - cos槡 α π < α < 3π( )2 得 ( )
A. - sin α - cos α - 2 B. 2 - sin α - cos α
C. sin α - cos α D. cos α - sin α
●67H%HTj<
4.求证:tan αsin αtan α - sin α =
tan α + sin α
tan αsin α
.
【分析】 思路一 右式分子分母同乘以tan α - sin α →
由右式向
左式转化
思路二 左右两式切化弦→整理化简得证
[归纳提升]
归纳提升:
§j9:-cì&
2X¦F-I
1̈
©c0@?6_
6[@t6A@-9
:QcX[@tA@
9:?zD:9:
t/?
d c ì -
Â-
.
¨
2
©LMVR´[
-?¦_´[¼m
cXIJw?>
´[?
d c ì -
Â-
.
(3)
LMcìVÉÙ
-§j9:?ÅÅ
abM»êh?Ê
£2
sin2
Ì
+ cos2
Ì
=
1,̂
ÐÊ9:Ù:?
dcì-Â-
.
归纳提升:
¶Fj§j9:-
¤@¿JK§jw
xI6¦I?î
IRá
1̈
©z}~êiÊ
z~}êi?%
é|dì
.
2̈
©}~%?6J
K}~³{QxM
%em
.
3̈
©cu0I?6
ÛLaýr#-
«u? R Û L O
?^«u
.
4̈
©OxyaI?Ï
JK
a
b =
c
d?]J
ad = bc
Ê J
d
b =
c
ax.
5̈
©I?6ýI
JK!}{
-
~{
=
0
3Ê!
}{
~{
= 1
3
.
"*(
〉
ABCD
4
求证: sin α1 - cos α·
cos αtan α
1 + cos α
= 1.
●67]%sin θ ± cos θ,sin θ·cos θHÝ</Û'Þßà<J
sin θ ± cos θ,sin θ·cos θ三者的关系:
(1)对于三角函数式sin θ ± cos θ,sin θ·cos θ之间的关系,可以通过(sin θ ± cos θ)2
= 1 ± 2sin θ·cos θ进行转化.
(2)若已知sin θ ± cos θ,sin θ·cos θ中三者之一,利用方程思想进一步可以求得
sin θ,cos θ的值,从而求出其余的三角函数值.
5.已知sin θ + cos θ = 12 (0 < θ < π),求sin θcos θ和sin θ - cos θ的值.
[归纳提升]
归纳提升:
ph§j9:`a'
(OaÂX-zV
?a\B*+
,FÙw@¿?1
2+
sin θ·cos θ ?
L`aÑh
.
〉
ABCD
5
已知sin α + cos α =m,求sin3α + cos3α的值.
"*)
KLMN%OPQ
1.已知tan α = 3,α∈ 0,π( )2 ,则cos α + π( )2 的值为
( )
A. - 3槡1010 B.
3槡10
10
C. -槡1010 D.槡
10
10
2.已知tan α = - 3,则sin α + 2cos αsin α - cos α = ( )
A. 52 B.
1
4
C. - 54 D. -
7
2
3.已知sin α = - 35 ,α为第四象限角,则tan α =
( )
A. - 43 B.
4
3
C. - 34 D.
3
4
4.化简1 - sin2槡 440° = .
5.求证:2(1 - sin α)(1 + cos α)=(1 - sin α + cos α)2 .
请同学们认真完成练案[28
]
§
#
两角和与差的三角函数公式
2. 1 两角和与差的余弦公式及其应用
!"#$%&'(
课标要求 核心素养
1.能利用三角函数的定义和向量知识推导出两角和与差的余弦
公式.
2.熟记两角和与差的余弦公式的形式及符号特征,并能利用该公式
进行求值、计算.
在熟知两角和与差的余弦公式的基础
上,重点提升学生的数学运算、逻辑推理
素养.
)*+,%-.+
知识点 两角和与差的余弦公式
简记符号 公式 适用条件
Cα - β cos(α - β)= cos αcos β + sin αsin β
Cα + β cos(α + β)= cos αcos β - sin αsin β
α,β都是任意角
"**
第四章 三角恒等变换
§ 1 同角三角函数的基本关系
必备知识 探新知
知识点1 1 正切
关键能力 攻重难
例1:(1)∵ sin α = 15 > 0,∴ α是第一或第二象限角.
当α为第一象限角时,cos α = 1 - sin2槡 α = 1 - 1槡25 =
槡2 6
5 ,tan α =
sin α
cos α
=槡612;
当α为第二象限角时,cos α = - 槡2 65 ,tan α = -槡
6
12 .
(2)∵ cos α = - 35 < 0,∴ α是第二或第三象限角.
当α是第二象限角时,sin α > 0,tan α < 0,
∴ sin α = 1 - cos2槡 α = 1 - -( )35槡 2 = 45 ,tan α = sin αcos α =
- 43 ;
当α是第三象限角时,sin α < 0,tan α > 0,
∴ sin α = - 1 - cos2槡 α = - 1 - -( )35槡 2 = - 45 ,tan α =
sin α
cos α
= 43 .
对点训练1:(1)B (2)D (1)∵ α是第三象限的角,
∴ sin α = - 1 - cos2槡 α = - 1 - - 12( )13槡 2 = - 513 .故选B.
(2)由tan α = 2,则sin α = 2cos α,又sin2α + cos2α = 1,
结合0 < α < π2 ,可得sin α = 槡
2 5
5 .故选D.
例2:由tan αtan α - 1 = 2,得tan α = 2.
(1)2sin α - 3cos α4sin α - 9cos α =
2tan α - 3
4tan α - 9
.
∵ tan α = 2,∴原式= 2 × 2 - 34 × 2 - 9 = - 1.
(2)2sin
2α - 3cos2α
4sin2α - 9cos2α
= 2tan
2α - 3
4tan2α - 9
.
∵ tan α = 2,∴原式= 2 × 4 - 34 × 4 - 9 =
5
7 .
(3)4sin2α - 3sin αcos α - 5cos2α
= 4sin
2α - 3sin αcos α - 5cos2α
1
= 4sin
2α - 3sin αcos α - 5cos2α
sin2α + cos2α
= 4tan
2α - 3tan α - 5
tan2α + 1
.
∵ tan α = 2,∴原式= 4 × 4 - 3 × 2 - 54 + 1 = 1.
对点训练2:(1)tan α = sin αcos α = -
1
2 ,
∴ cos α = - 2sin α.
又sin2α + cos2α = 1,∴ sin2α + 4sin2α = 1,
∴ sin2α = 15 ,∴ sin α = ±槡
5
5 .
∵ tan α = - 12 < 0,∴ α为第二,四象限角
当α为第二象限角时,sin α =槡55 ,cos α = - 槡
2 5
5 ,
sin α + 2cos α = - 槡3 55 ,
当α为第四象限角时,sin α = -槡55 ,cos α = 槡
2 5
5 ,
sin α + 2cos α = 槡3 55 .
(2)cos α - 5sin α3cos α + sin α =
1 - 5tan α
3 + tan α
=
1 - 5 × -( )12
3 - 12
= 75 .
(3)sin
2α - sin αcos α - 3cos2α
5sin αcos α + sin2α + 1
= sin
2α - sin αcos α - 3cos2α
5sin αcos α + 2sin2α + cos2α
= tan
2α - tan α - 3
2tan2α + 5tan α + 1
=
-( )12
2
- -( )12 - 3
2 × -( )12
2
+ 5 × -( )12 + 1
= 94 .
(4)2sin2α - sin αcos α + cos2α
=2sin
2α - sin αcos α + cos2α
sin2α + cos2α
=2tan
2α - tan α +1
tan2α +1
= 85 .
例3:(1)原式= (cos 10° - sin 10°)槡 2
sin 10° - cos2槡10°
= | cos 10° - sin 10° |sin 10° - cos 10° =
cos 10° - sin 10°
sin 10° - cos 10° = - 1.
(2)原式= sin α1 - cos α·
sin α
cos α
- sin α
sin α
cos α
+ sin槡 α
= sin α1 - cos α
·1 - cos α1 + cos槡α
= sin α1 - cos α
·(1 - cos α)
2
1 - cos2槡 α
= sin α1 - cos α
·1 - cos α| sin α |
= ± 1.
对点训练3:A ∵ π < α < 3π2 ,∴ sin α < 0,cos α < 0,cos α
1 + sin α
1 - sin槡α + sin α 1 + cos α1 - cos槡α
=cos α (1 +sin α)
2
(1 +sin α)(1 -sin α槡 )+sin α (1 +cos α)2(1 +cos α)(1 -cos α槡 )
= cos α (1 + sin α)
2
1 - sin2槡 α + sin α (1 + cos α)21 - cos2槡 α = cos α·
1 + sin α
- cos α
+ sin α·1 + cos α- sin α
= - sin α - 1 - cos α - 1 = - sin α - cos α - 2,故选A.
例4:【证明】 证法一:∵右边= tan
2α - sin2α
(tan α - sin α)tan αsin α
= tan
2α - tan2αcos2α
(tan α - sin α)tan αsin α
= tan
2α(1 - cos2α)
(tan α - sin α)tan αsin
α
—023—
= tan
2αsin2α
(tan α - sin α)tan αsin α =
tan αsin α
tan α - sin α
=左边,
∴原等式成立.
证法二:∵左边= tan αsin αtan α - tan αcos α =
sin α
1 - cos α
,
右边= tan α + tan αcos αtan αsin α =
1 + cos α
sin α
= 1 - cos
2α
sin α(1 - cos α)=
sin2α
sin α(1 - cos α)=
sin α
1 - cos α
,
∴左边=右边,原等式成立.
对点训练4:【证明】 sin α1 - cos α·
cos αtan α
1 + cos α
= sin α1 - cos α
·
cos α·sin αcos α
1 + cos α
= sin α1 - cos α
·sin α1 + cos α =
sin2α
1 - cos2α
= sin
2α
sin2α
=1.
例5:因为sin θ + cos θ = 12 (0 < θ < π),
所以(sin θ + cos θ)2 = 14 ,
即sin2θ + 2sin θcos θ + cos2θ = 14 ,
所以sin θcos θ = - 38 .
由上知,θ为第二象限角,
所以sin θ - cos θ > 0,所以sin θ - cos θ
= (sin θ + cos θ)2 - 4sin θcos槡 θ
= ( )12
2
- 4 × -( )槡 38 =槡72 .
对点训练5:由sinα + cosα = m可得sinαcosα = m
2 - 1
2 ,
∴ sin3α + cos3α = (sin α + cos α)(sin2α - sin αcos α +
cos2α)= m·1 - m
2 - 1( )2 = m(3 - m
2)
2 .
课堂检测 固双基
1. A 因为tan α =
sin α
cos α
= 3,
sin2α + cos2α = 1
{ ,所以sin2α = 910,cos2α = 110,又因
为α∈ 0,π( )2 ,所以sin α = 槡3 1010 ,cos α = 槡1010 ,所以
cos α + π( )2 = - sin α = - 槡3 1010 ,故选A.
2. B 由题意tan α = - 3,可知cos α≠0,则sin α + 2cos αsin α - cos α =
tan α + 2
tan α - 1
= - 3 + 2- 3 - 1 =
1
4 ,故选B.
3. C 由于α为第四象限角,所以cos α > 0,从而cos α =
1 - sin2槡 α = 45 ,所以tan α =
sin α
cos α
= - 34 ,故选C.
4. cos 80° 原式= 1 - sin2(360° + 80°槡 )= 1 - sin2槡 80° =
cos2槡80° = | cos 80° | = cos 80°.
5.【证明】 证法一:左边= 2 - 2sin α + 2cos α - 2sin α cos α =
1 + sin2α + cos2α - 2sin αcos α + 2(cos α - sin α)= 1 + 2(cos α
- sin α)+(cos α - sin α)2 =(1 - sin α + cos α)2 =右边.
所以原式成立.
证法二:左边= 2 - 2sin α + 2cos α - 2sin αcos α,
右边= 1 + sin2α + cos2α - 2sin α + 2cos α - 2sin αcos α =
2 -2sin α +2cos α -2sin αcos α.故左边=右边.所以原式成立.
证法三:令1 - sin α = x,cos α = y,则(x - 1)2 + y2 = 1,即x2 + y2
=2x.
故左边=2x(1 + y)=2x +2xy = x2 + y2 + 2xy =(x + y)2 =右边.所
以原式成立.
§2 两角和与差的三角函数公式
2.1 两角和与差的余弦公式及其应用
必备知识 探新知
知识点 cos αcos β + sin αsin β cos αcos β - sin αsin β
关键能力 攻重难
例1:(1)槡槡6 - 24 (2)
1
2 (3)
1
2 (1)cos 75° = cos(45° +
30°)= cos 45°·cos 30° - sin 45°·sin 30° =槡22 ×槡
3
2 -
槡2
2 ×
1
2
=槡槡6 - 24 .
(2)原式= cos 83°cos 23° + sin 83°sin 23° = cos(83° - 23°)
= cos 60° = 12 .
(3)原式= cos [(α - 35°)- (25° + α)]= cos(- 60°)=
cos 60° = 12 .
对点训练1:(1)原式= cos(40° + 20°)= cos 60° = 12 .
(2)原式= cos 2π + π( )3 cos 2π - π( )6 (+ sin π - π )3
sin π - π( )6
= cos π3 cos
π
6 + sin
π
3 sin
π
6 = cos
π
3 -
π( )6
= cos π6 =
槡3
2 .
例2:(1)1665 (2)见解析
【解析】 (1)∵ 180° < α < 270°,∴ cos α = - 35 ;
又∵ 90° < β < 180°,∴ cos β = - 1213;
cos(α - β)= cos αcos β + sin αsin β
= -( )35 × - 12( )13 + -( )45 × 513 = 1665 .
(2)∵ π4 < α <
3π
4 ,∴
π
2 < α +
π
4 < π,
∴ cos α + π( )4 = - 35 ,
cos α = cos α + π( )4 - π[ ]4
= cos α + π( )4 ·cos π4 (+ sin α + π )4 sin π4
= - 35 ×
槡2
2 +
4
5 ×
槡2
2 =
槡2
10
.
—123—